صبر

در بسيارى از گفتار و نوشتار علماى اخلاق و بزرگان اسلام،«صبر»به سه شاخه‏تقسيم شده است
1-صبر بر اطاعت.
2-صبر بر معصيت.
3-صبر بر مصيبت.

منظور از«صبر بر اطاعت‏»،ايستادگى در برابر مشكلات اطاعت فرمان خداست.
اطاعت فرمان الهى در نماز و روزه و حج و جهاد و اداى واجبات مالى،همانند خمس وزكات و هم چنين صبر و شكيبايى در برابر مشكلات اطاعت اوامر استحبابى كه دامنه‏گسترده‏اى دارد.

منظور از«صبر بر معصيت‏»،ايستادگى در برابر شعله‏هاى سركش شهوات وهيجان‏هاى برخاسته از هوا و هوس است كه اگر چنين نباشد،طوفان شهوات و هوس‏هاتمام ايمان و تقوا و پاكى و صدق و صفا و...را از بين مى‏برد.

و منظور از«صبر بر مصيبت‏»،آن است كه انسان در طول زندگى،در برابر حوادث‏دردناكى، مانند از دست دادن عزيزان،خسارت‏هاى عظيم مالى،به خطر افتادن آبرو وحيثيت اجتماعى، گرفتارى در چنگال بيمارى‏هاى صعب العلاج و افتادن در دام دوستان‏ناباب و شركاى خائن و حكومت ظالم و گاه همسران فاسد و...صبر و شكيبايى را ازدست ندهد.
رسول اكرم (ص) مي فرمايند:
نشانه شخص شكيبا چهار چيز است: صبر بر ناملايمات، تصميم به كارهاي نيك، فروتني و بردباري.
رسول اكرم (ص) مي فرمايند:
صبر نصف ايمان است.
امام حسن (ع) مي فرمايند:
خيري كه شر ندارد، شكر بر نعمت و صبر بر ناگواريهاست.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
هر كس از مؤمنان به بلايى‏گرفتار شود(و)شكيبايى را از دست ندهد،پاداش هزار شهيد دارد.
امام رضا (ع) مي فرمايند:
مـؤمـن , مـؤمـن واقعى نيست, مگـر آن كه سه خصلت در او بـاشــ د: سنتـى از پـروردگـارش، سنتـى از پيـامبـرش و سنتـى از امـامـش.
اما سنت پروردگارش , پـوشاندن راز خود است, اما سنت پيغمبرش , مدارا و نرم رفتارى با مردم است, اما سنت امامـش صبر كردن در زمان تنگدستـى و پريشان حالى است.
امام علي (ع) مي فرمايند:
بر شما باد صبر و استقامت كردن،زيرا صبر نسبت‏به ايمان،همانند سر به بدن‏است.
امام علي (ع) مي فرمايند:
صبر و شكيبايى مركبى است كه هرگز به زمين‏ نمى‏خورد و قناعت ‏شمشيرى است كه هرگز از كار نمى‏افتد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
صبر،آنچه را كه در درون بندگان خدا ازنور و صفا وجود دارد،آشكار مى‏كند و بى‏صبرى و ناشكيبايى،آنچه را كه در درون آنها از ظلمت و وحشت است،ظاهر مى‏سازد.
امام علي (ع) مي فرمايند:
اگر صبر كنى،به خاطر صبر خود به مقامات ابرار و نيكوكاران مى‏رسى و اگر بى‏صبرى كنى،اين بى صبرى تو را در عذاب دوزخ‏ وارد مى‏كند.
امام علي (ع) مي فرمايند:
شخص صبور،پيروزى را از دست نخواهد داد هر چند طول بكشد.
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

صبر سه نوع است
صبر در هنگام مصیبت
صبر بر طاعت
صبر بر ترک گناه
امام علی علیه السلام

صبر آن است که انسان گرفتاری و مصیبتی را که به او میرسد تحمل کند و خشم خود را فرو خورد
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

صبور سه نشانه دارد
اول آن که سستی نمیکند
دوم آن که افسرده و دلتنگ نمیشود
سوم آن که از پروردگار خود شکوه نمیکند
زیرا اگر سستی کنه, حق را ضایع کرده
و اگر افسرده و دلتنگ باشد شکر به جا نمیآورد
و اگر از پروردگارش شکوه کند او را معصیت کرده
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

صبر چهار شعبه دارد
شوق , ترس, زهد و انتظار
هر کس شوق بهشت را داشته باشد از هوا و هوس دست میکشد و هر کس از آتش بترسد از حرام ها خود را دور نگه ئمیدارد
هرکس به دنیا بی اعتنا باشد گرفتاریها را به چیزی نگیرد و هر کس منتظر مرگ باشد در کارهای خیر بکوشد
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

کسی که سه خصلت در او باشد خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او فراهم میکند
خضنودی به مقدرات , صبر در بلا و دعا در سختی و راحتی

امام کاظم علیه السلام

بر اطاعت خدا صبر کن و در ترک معاصی او شکیبا باش ؛ زیرا دنیا لحظه ای بیش نیست
آنچه گذشته جای شادی و غم ندارد و از آنچه نیامده نیز خبری نداری
پس لحظه ای را که در آن به سر میبری, صبور باش چنان که گویی خوشبخت و خوشحالی
امام علی علیه السلام

در برابر دنیایی که گرفتاری آن مانند خواب های پریشان شب میگذرد شکیبا باش
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

براستی که کمک از جانب خداوند به اندازه هزینه میرسد و صبر از جانب خداوند به اندازه گرفتاری
امام علی علیه السلام

اگر صبر کنی مقدرات الهی بر تو جاری میشود و اجر خواهی برد
و اگر بیتابی کنی باز هم مقدرات خداوند بر تو جاری میشود و گناهکار خواهی بود
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

خدایا روزی کن مرا.............صبر بر آنچه مرا بدان می آزمایی
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

علم دوست مومن است و حلم مددکار و عقل راهنما و صبر امیر لشکرش
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

ایمان دونیمه است؛ نیمی صبر و نیمی شکر
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

روزه نصف صبر است و دعای روزه دارد رد نمیشود
کلمات حکمت آمیز از رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

هیچ عبادتی چون فکر نیست و هیچ ایمانی چون صبر و حیا نیست
رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

خدا ناراحتی هوو داری را برای زن قرار داده و جهاد را وظیفه ی مرد
و هر کس از آنان برای خدا در راه انجام وظیفه صبر کنند اجر شهید را خواهند برد
امام علی علیه السلام

پنهان داشتن سختیها جوانمردی است و پس از صبر خود را به پیروزی بشارت ده
امام علی علیه السلام

آدم صابر , عاقبت به مراد میرسد
لقمان به فرزندش اینگونه وصیت کرده

پسر جان! در سختیها خویشتن دار باش و در ناملایمات صبور و شکیبا و در رفاه شکر گزار
نماز را خشوع انجام دهد و آنرا به تاخیر مینداز,آن را که اطاعت حق کند تحقیر نکن
و معصیتکاران را محترم نشمار,مالی که از تو نیست ادعا نکن , حقی که بر تو دارند انکار نکن
معترض باطل مشو و از حق شرم نکن و آنچه نمیدانی نگو
افلاطون گفته است

از همه صابر تر کسی است که تهی دستی را کتمان کند و از همه قانع تر کسی است که به آنچه میسر شود بسازد
حکیمی اینگونه مثل زده

صبر بر مصیبت , مصیبتی است بر شماتت کنندگان
عارفی گفته

مصیبت اول یکی است و چون بیتابی کند و صبر را پیشه نکند دو تا میشود
فقدان محبوب و از دست دادن ثواب

رسول اکرم صلوات الله علیه و آله

صبر سه گونه است
صبر در مصیبت
صبر در عبادت
صبر برای خود داری از گناه
مرحوم محقق در کتاب اخلاق ناصری از حکیمی اینگونه نقل کرده اند

صبر از نظر لغت عبارت است از ؛ خود داری از بی تابی و استقامت در ناملایمات و سه قسم دارد
1- صبر عوام به منظور حفظ آبرو نزد مردم
2- صبر زاهدان و عابدان به منظور ثواب آخرت
3- صبر عارفان که گه گاه از تلخکامی لذت برند اگر بدانند مورد رضایت پروردگار است


خداوند در هفتاد و چند جای قرآن صابران را ستوده و اخبار در مدح صبر بی شمار است
امام علي (ع) مي فرمايند:
شكيبايي بر مصيبتها از گنجينه هاي ايمان است.
امام سجاد (ع) مي فرمايند:
به راستي، شناخت و كمال ديانت مسلمان در اين است كه از سخنان بي فايده خودداري نمايد و كم به جدل پردازد و بردباري و شكيبايي و خوش اخلاقي را پيشه خود سازد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
كم صبري، مايه رسوايي است.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
به راستي خداوند بر مردمي نعمت هايي را ارزاني نمود ولي آنان سپاسش نداشتند پس آن نعمت ها موجب عذابشان گرديد. و مردمي را به سختيها دچار ساخت و شكيبايي نمودند پس آن سختيها، بر آنان نعمت گرديد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
آنكس كه براي هر مصيبتي شكيبايي و براي هر نعمتي سپاسي و براي هر سختي ثروتي مهيا ننمايد فرومانده گردد و در هر بلا و از دست دادن فرزند و دارايي شكيبايي پيشه كن. چرا كه خداوند امانت و بخشش خويش را باز پس مي گيرد تا شكرگزاري و شكيبايي شما را بيازمايد
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
به راستي دانش دوست مومن و شكيب ورزي وزيرش و صبر فرمانده سپاهش و مهرورزي برادرش و نرم رفتاري پدرش باشد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
دنيا زندان مومن و شكيبايي دژ او و بهشت منزلگاهش باشد و دنيا بهشت كافر و گور زندانش و آتش منزلگاهش باشد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
خورنده سپاسگزار همانند روزه دار اجرخواه پاداش مي برد و تندرست سپاسمند همانند بيمار شكيبا پاداش دارد.
امام جعفر صادق (ع) مي فرمايند:
گذشت نيكو آن است كه بر گناه كيفر نكني و شكيبايي نيكو آن است كه در آن شكوه اي نباشد.
امام علي (ع) مي فرمايند:
كسى كه دوست دارد عمر طولانى داشته باشد،بايد قلب صبورى در برابر مصائب آماده‏كند.
رسول اكرم (ص) مي فرمايند:
كسى كه خود رابه چهره صابران در آورد(و جزع و فزع را ترك گويد)،خداوند روح صبر را به او مى‏بخشد و كسىكه به‏چهره عفيفان در آيد،خداوند او را به زينت عفت مى‏آرايد و كسى كه در چهره بى‏نيازان در آيد،خداوند اورا بى‏نياز مى‏سازد و به هيچ بنده‏اى موهبتى بهتر و گسترده‏تر از صبر عطا نشده است.
امام علي (ع) مي فرمايند:
براى هر نعمتى كليد و قفل و بندى است،كليد آن صبر و قفل وبند آن،تنبلى و كسالت است.
امام علي (ع) مي فرمايند:
اساس وريشه صبر،ايمان و يقين خوب،نسبت‏به خداوند است‏.
از امام صادق (ع) نقل شده كه به بعضى از ياران خود فرمودند:
ما صبورانيم،ولى شيعيان ما از ما صبورترند.
سوال شد:چگونه شيعيان شما از شما صبورترند؟
امام در پاسخ فرمودند:چون ما بر چيزى كه مى‏دانيم(و از اسرار آن آگاهيم) صبر مى‏كنيم،ولى شيعيان ما در برابر امورى كه از اسرارش آگاه نيستند صبر مى‏كنند.

 

برگشت به ارشیو کامل احادیث به تفکیک حروف الفبا